Vaditi krajnike ili ne?

Šta je operacija krajnika?

Tonzilektomija (operacija krajnika) je najčešći hirurški zahvat u otorinolaringologiji i jedan od najčešćih hirurških zahvata u dječijoj dobi uopšte.

Osnovna filozofija ovog hirurškog postupka zadržana je do današnjih dana, samo su se, u skladu s razvojem medicinske tehnike i nauke uopšte, mijenjale tehničke mogućnosti i instrumentarij.
Naizgled nezahtjevan, hirurški postupak kao što je tonzilektomija postaje problematičan zbog izrazitog postoperativnog morbiditeta koji uključuje postoperativnu bol, primarno krvarenje (< 24 sati) i postoperativnu infekciju koja dovodi do kasnog ili odgođenog postoperativnog krvarenja (> 24 sati).

Za razliku od većine operativnih postupaka u kojima se rana primarno zatvara, tonzilektomija završava otvorenom ranom koja zarasta bez šivanja, čime se otvara mogućnost za razvoj postoperativnih komplikacija.
Bol je rezultat oštećenja sluznice, mišića i nervnih završetaka, nakon čega dolazi do upale i grča mišića ždrijela, što dovodi do smanjenja opskrbe kisikom i pojačanog osjećaja bola.
Bol u potpunosti prestaje tek nakon 14 do 21 dan, kada dolazi do potpunog zarastanja.

Thanks to my toy I feel save

Kada operisati?

Treba procijeniti je li veća korist ili šteta od odstranjenja krajnika i zavisno od toga donijeti pravu odluku: za tonzilektomiju ili protiv nje.

Mišljenja o indikacijama za tonzilektomiju kretala su se tokom historije između dvije krajnosti. Prema prvoj, krajnike je trebalo odstraniti svakom djetetu jer se tako spriječavaju bolesti tonzila i sve vezane posljedice (upale zglobova, bubrega, srčanih zalistaka).
Drugu krajnost predstavlja mišljenje koje zagovara da se krajnici ne odstrane nikome jer imaju svoju ulogu u imunitetu. Istina je, naravno, negdje u sredini.

U našoj zemlji još uvijek vlada uvriježeno mišljenje da se krajnici operišu samo ako dijete ima stalne gnojne angine i upale grla. Istina je sasvim drugačija.

ČUVAJTE SVOJE GRLO!

Veliki broj operacija odnosi se na uklanjanje krajnika i trećeg krajnika zbog otežanog disanja tokom dana i noći, hrkanja i prestanaka disanja dužih od 10 sekundi tokom noći.

U SAD-u se 80% operacija napravi zbog opstrukcije disanja, a ne upale krajnika. Naravno, isti pacijent može imati i jedne i druge smetnje. Ako su prestanci disanja duži od 10 sekundi (kod djece čak i duži od 5 sekundi), te traju duže vrijeme (mjesecima i godinama), mogu dovesti do trajnog oštećenja stijenki krvnih sudova, mozga, srca i pluća te poremećaja u neurokognitivnom razvoju djeteta. U svakom prekidu disanja dolazi do pada zasićenosti krvi kisikom, organizam „vapi” za njim, zbog čega uslijedi duboki udah i „hvatanje” zraka koje podsjeća na utopljenika u moru. Zaista, može se slikovito reći da dijete cijelu noć „roni” i „hvata zrak”. Zato je ta indikacija za operaciju prepoznata kao veoma važna i u odrasloj dobi kroz medicinu spavanja.

Kada je obavezno operisati, a kada preporučljivo?

Apsolutne indikacije (ili kada treba obavezno operisati):
• grlobolja uzrokovana tonzilitisom uz zadovoljene sljedeće uslove:
– pet ili više epizoda grlobolje godišnje (tonzilitis mora biti dijagnostički potvrđen barem jednim od sljedećih kriterija: pozitivan bris na beta-hemolitički streptokok grupe A (BHS-A), gnojni eksudat na tonzilama, tjelesna temperatura ≥ 38 oC, limfadenitis na vratu s barem jednim čvorom veličine ≥ 2 cm)
– epizode grlobolje koje utiču na opšte stanje bolesnika i njegovo normalno funkcionisanje u svakodnevnom životu
– trajanje simptoma barem godinu dana
• komplikacije tonzilitisa (peritonzilarni apsces, sepsa)
• trajna opstrukcija / začepljenost disajnih puteva
• sindrom opstrukcijske apneje (prekida disanja) u spavanju
• poremećaji okluzije i sumnja na tumor tonzile.

Relativne indikacije (ili kada je preporučljivo operisati):
• hronični tonzilitis – ako bolesnik hronično pati od grlobolje i lošeg zadaha i ako se simptomi ne smanjuju tokom jednogodišnjeg perioda
• trajne kliconoše.

Prije odluke za tonzilektomiju preporučuje se šestomjesečno praćenje bolesnika. Jednom kad se indikacija postavi, potrebno je što prije izvesti zahvat kako bi se postigao što veći uspjeh.

Apsolutne indikacije za adenoidektomiju (uklanjanje trećeg krajnika) jesu trajna opstrukcija / začepljenost disajnih puteva i sindrom opstrukcijske apneje u spavanju, a relativne: učestale upale srednjeg uha te smetnje sluha zbog prisutnosti sekreta u srednjem uhu.

Vaše tijelo vam najbolje pokazuje simptome, zato ga trebate stalno slušati. Pazite na svoje grlo!